انتخاب روغن موتور بر اساس شرایط رانندگی؛ چرا یک روغن برای همه خودروها مناسب نیست؟
انتخاب روغن موتور فقط به این معنی نیست که یک روغن با ویسکوزیته مناسب مانند 10W-40 یا 5W-30 خریداری کنیم. شرایطی که خودرو در آن استفاده می‌شود، میزان ترافیک، دمای محیط، سبک رانندگی و حتی تعداد دفعات روشن و خاموش شدن موتور می‌توانند روی عملکرد روغن و زمان تعویض آن تأثیر بگذارند.
به همین دلیل ممکن است دو خودروی مشابه که در شرایط کاملاً متفاوتی استفاده می‌شوند، به برنامه نگهداری متفاوتی نیاز داشته باشند. در این مقاله بررسی می‌کنیم هنگام انتخاب روغن موتور، علاوه بر مشخصات فنی خودرو، باید به چه عواملی توجه کنیم.
آیا روغن موتور مناسب برای همه شرایط یکسان است؟
خیر. روغنی که برای یک خودرو در شرایط عادی عملکرد مناسبی دارد، الزاماً بهترین انتخاب برای همان خودرو در شرایط سخت نیست.
برای مثال، خودرویی که بیشتر مسیر خود را در جاده و با سرعت ثابت طی می‌کند، معمولاً شرایط متفاوتی نسبت به خودرویی دارد که هر روز در ترافیک سنگین شهری حرکت می‌کند. در حالت دوم، موتور بارها در مدت کوتاه متوقف و دوباره روشن می‌شود و مدت زیادی در حالت درجا یا با سرعت پایین کار می‌کند.
بنابراین هنگام انتخاب روغن موتور باید بین مشخصات توصیه‌شده توسط سازنده خودرو و شرایط واقعی استفاده از خودرو تعادل برقرار کرد.
ترافیک شهری چه تأثیری روی روغن موتور دارد؟
رانندگی در ترافیک سنگین یکی از شرایطی است که می‌تواند فشار بیشتری به موتور وارد کند.
در ترافیک، موتور ممکن است برای مدت طولانی روشن باشد اما خودرو مسافت زیادی طی نکند. توقف‌های مکرر، شتاب‌گیری و ترمزهای پی‌درپی و کارکرد طولانی در دور موتور پایین باعث می‌شوند شرایط کاری موتور با رانندگی در یک مسیر باز و روان متفاوت باشد.
در چنین شرایطی، کیفیت روغن موتور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و بهتر است زمان تعویض روغن صرفاً بر اساس حداکثر عدد اعلام‌شده در شرایط ایده‌آل تعیین نشود.
البته مقدار دقیق فاصله تعویض باید بر اساس دفترچه خودرو، نوع روغن و شرایط استفاده تعیین شود.
رانندگی در مسیرهای کوتاه؛ یکی از شرایطی که نباید نادیده گرفت
مسیرهای کوتاه می‌توانند برای موتور و روغن موتور شرایط خاصی ایجاد کنند.
اگر خودرو مرتباً برای مسافت‌های کوتاه روشن شود، ممکن است موتور فرصت کافی برای رسیدن به دمای کاری مناسب نداشته باشد. در نتیجه، رطوبت و برخی محصولات حاصل از احتراق می‌توانند شرایط روغن را تحت تأثیر قرار دهند.
اگر استفاده روزمره خودرو بیشتر شامل مسیرهای کوتاه، روشن و خاموش کردن‌های متعدد و رانندگی شهری باشد، بهتر است برنامه سرویس خودرو با توجه به این شرایط تنظیم شود.
آب‌وهوا و دمای محیط چقدر مهم است؟
دمای محیط یکی از عوامل مهم در عملکرد روغن موتور است.
در هوای سرد، روغن هنگام استارت اولیه غلیظ‌تر می‌شود و زمان بیشتری برای رسیدن به بخش‌های مختلف موتور نیاز دارد. در مقابل، در دمای بالا روغن باید بتواند پایداری مناسبی در برابر حرارت داشته باشد.
اینجاست که مفهوم ویسکوزیته یا گرانروی SAE اهمیت پیدا می‌کند.
برای مثال، در روغن‌هایی مانند 5W-30 یا 10W-40، بخش اول عدد مربوط به رفتار روغن در دمای پایین و بخش دوم مربوط به گرانروی آن در دمای کاری بالاتر است.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
عدد SAE به تنهایی برای انتخاب روغن کافی نیست.
باید مشخصات اعلام‌شده توسط خودروساز و استانداردهای مورد نیاز موتور نیز بررسی شوند.
رانندگی اسپرت و دور موتور بالا
رانندگی با شتاب‌گیری‌های شدید، دور موتور بالا یا حمل بار سنگین می‌تواند شرایط کاری سخت‌تری برای موتور ایجاد کند.
در چنین شرایطی، روغن موتور باید بتواند در دما و فشار کاری بالا عملکرد مناسبی داشته باشد. به همین دلیل نباید صرفاً بر اساس قیمت یا برند روغن تصمیم گرفت.
مشخصات فنی روغن، سطح کیفیت و استانداردهایی که روی بسته‌بندی درج شده‌اند، اهمیت زیادی دارند.
آیا افزایش گرانروی روغن همیشه بهتر است؟
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم روغن غلیظ‌تر همیشه محافظت بیشتری از موتور ایجاد می‌کند.
این تصور درست نیست.
اگر سازنده خودرو استفاده از گرانروی مشخصی را توصیه کرده باشد، تغییر خودسرانه آن می‌تواند روی جریان روغن، مصرف سوخت، عملکرد موتور و سیستم‌های مرتبط تأثیر بگذارد.
بنابراین انتخاب روغن غلیظ‌تر فقط به دلیل کارکرد بالای خودرو یا شرایط خاص، بدون بررسی توصیه سازنده، تصمیم مناسبی نیست.
روغن موتور را بر اساس دفترچه خودرو انتخاب کنیم
مطمئن‌ترین نقطه شروع برای انتخاب روغن موتور، دفترچه راهنمای خودرو است.
در دفترچه معمولاً اطلاعاتی مانند موارد زیر مشخص می‌شود:
گرانروی‌های مجاز روغن موتور
استاندارد یا سطح کیفی مورد نیاز
حجم روغن موتور
شرایط سرویس و تعویض روغن
الزامات مربوط به موتورهای مختلف
اگر چند گرانروی برای خودرو مجاز اعلام شده باشد، می‌توان شرایط آب‌وهوایی و نوع استفاده از خودرو را نیز در انتخاب نهایی در نظر گرفت.
فقط روغن را عوض نکنید؛ فیلتر روغن هم مهم است
تعویض روغن بدون توجه به فیلتر روغن می‌تواند بخشی از فرآیند سرویس را ناقص کند.
فیلتر روغن وظیفه دارد ذرات و آلودگی‌های موجود در روغن را تا حد ممکن جذب کند. با گذشت زمان، فیلتر نیز ظرفیت خود را از دست می‌دهد.
به همین دلیل در بسیاری از سرویس‌های دوره‌ای، تعویض روغن و فیلتر روغن با یکدیگر انجام می‌شوند.
از روی رنگ روغن درباره زمان تعویض تصمیم نگیرید
تیره شدن روغن لزوماً به معنی خراب شدن فوری آن نیست.
روغن می‌تواند در فرآیند کارکرد، آلودگی‌های موجود در موتور را در خود معلق نگه دارد و به همین دلیل تغییر رنگ پیدا کند. بنابراین رنگ روغن به تنهایی معیار دقیقی برای تعیین زمان تعویض نیست.
بهتر است زمان تعویض بر اساس توصیه سازنده، نوع روغن، میزان کارکرد و شرایط استفاده از خودرو مشخص شود.
هنگام خرید روغن موتور به چه چیزهایی توجه کنیم؟
هنگام خرید، فقط به نام برند یا عدد SAE نگاه نکنید. بهتر است این موارد را بررسی کنید:
گرانروی SAE مطابق توصیه سازنده خودرو باشد.
سطح کیفیت و استاندارد روغن با نیاز موتور مطابقت داشته باشد.
محصول از منبع معتبر تهیه شود.
بسته‌بندی و مشخصات محصول بررسی شود.
تاریخ تولید و اطلاعات درج‌شده روی محصول مورد توجه قرار گیرد.
حجم مورد نیاز موتور با مقدار روغن خریداری‌شده هماهنگ باشد.
جمع‌بندی
انتخاب روغن موتور مناسب یک تصمیم کاملاً یکسان برای تمام خودروها و تمام شرایط رانندگی نیست. مشخصات فنی موتور باید اولویت اصلی باشد، اما شرایط واقعی استفاده از خودرو نیز اهمیت زیادی دارد.
ترافیک سنگین، مسیرهای کوتاه، آب‌وهوای گرم یا سرد، رانندگی با دور موتور بالا و حمل بار می‌توانند شرایط کاری موتور را تغییر دهند.
بهترین روش این است که ابتدا مشخصات توصیه‌شده توسط سازنده را بررسی کنیم و سپس بر اساس شرایط واقعی استفاده، روغن مناسب را انتخاب و برنامه تعویض آن را تنظیم کنیم.
در نهایت، گران‌تر بودن یا غلیظ‌تر بودن یک روغن به معنی مناسب‌تر بودن آن برای خودروی شما نیست؛ روغن مناسب، روغنی است که مشخصات آن با نیاز موتور و شرایط استفاده از خودرو مطابقت داشته باشد.