5W-30 بهتره یا 5W-40؟ تفاوت این دو روغن موتور چیست و کدام را انتخاب کنیم؟
انتخاب بین روغن موتور 5W-30 و 5W-40 یکی از سؤال‌های رایج هنگام تعویض روغن است. خیلی‌ها تصور می‌کنند چون 5W-40 در دمای بالا غلیظ‌تر است، پس حتماً محافظت بیشتری ایجاد می‌کند؛ در حالی که انتخاب روغن مناسب فقط به غلظت روغن محدود نمی‌شود.
هر دو روغن در بخش 5W مشخصات مشابهی از نظر گرانروی در دمای پایین دارند، اما عدد دوم متفاوت است. عدد 30 و 40 نشان‌دهنده تفاوت گرانروی روغن در دمای کاری موتور هستند. روغن 5W-40 در دمای کاری گرانروی بالاتری نسبت به 5W-30 دارد.
اما سؤال اصلی این است: 5W-30 بهتر است یا 5W-40؟
جواب کوتاه: هیچ‌کدام ذاتاً بهتر نیستند؛ روغنی بهتر است که با مشخصات موتور خودروی شما مطابقت داشته باشد.
5W-30 یعنی چه؟
عدد 5W-30 در واقع دو ویژگی متفاوت روغن را نشان می‌دهد.
عدد 5W به رفتار روغن در دماهای پایین مربوط است. حرف W مخفف Winter است و عدد پایین‌تر در بخش W به قابلیت بهتر جریان روغن در دمای پایین‌تر مربوط می‌شود.
عدد 30 نیز گرید گرانروی روغن در دمای کاری موتور را مشخص می‌کند. بنابراین 5W-30 در هنگام گرم شدن موتور نسبت به 5W-40 روغن کم‌گران‌تری خواهد بود.
5W-40 یعنی چه؟
در روغن 5W-40 نیز عدد 5W مربوط به رفتار روغن در دمای پایین است؛ بنابراین از این نظر، 5W-30 و 5W-40 هر دو در یک گرید زمستانی قرار دارند.
تفاوت اصلی در عدد 40 است.
گرید 40 به این معنی است که روغن در دمای کاری موتور نسبت به گرید 30 گرانروی بالاتری دارد.
پس:
5W-30 → گرانروی کمتر در دمای کاری
5W-40 → گرانروی بیشتر در دمای کاری
اما این به معنی «بهتر بودن» 5W-40 نیست.
آیا 5W-40 برای موتور بهتر از 5W-30 است؟
نه لزوماً.
این یکی از رایج‌ترین اشتباهات هنگام خرید روغن موتور است.
بعضی افراد فکر می‌کنند هرچه روغن غلیظ‌تر باشد، محافظت بیشتری ایجاد می‌کند. اما موتور برای یک محدوده مشخص از گرانروی طراحی شده است.
اگر سازنده خودرو 5W-30 را توصیه کرده باشد، استفاده از 5W-40 صرفاً به این دلیل که «غلیظ‌تر است و پس بهتر محافظت می‌کند» تصمیم درستی نیست.
گرانروی بالاتر می‌تواند روی جریان روغن، عملکرد موتور و حتی مصرف سوخت تأثیر بگذارد. منابع فنی Mobil نیز تأکید می‌کنند که نمی‌توان گفت روغن با گرانروی بالاتر همیشه برای موتور بهتر است و انتخاب باید بر اساس طراحی موتور و توصیه سازنده انجام شود.
آیا 5W-30 مصرف سوخت را کاهش می‌دهد؟
ممکن است در برخی موتورها و شرایط کاری روغن با گرانروی پایین‌تر به کاهش مقاومت داخلی و بهبود مصرف سوخت کمک کند؛ اما نباید این موضوع را به شکل کلی برای تمام خودروها در نظر گرفت.
اگر خودروساز برای موتور شما 5W-30 را تعیین کرده باشد، استفاده از آن می‌تواند بخشی از طراحی موتور برای دستیابی به عملکرد و بازده موردنظر باشد.
اما اگر خودرو برای 5W-40 طراحی شده باشد، نباید صرفاً با هدف کاهش مصرف سوخت به 5W-30 تغییر دهید.
مشخصات سازنده همیشه اولویت دارد.
آیا 5W-40 برای موتورهای قدیمی بهتر است؟
این تصور هم همیشه درست نیست.
گاهی گفته می‌شود:
«ماشین قدیمی شده، پس باید روغن غلیظ‌تر بریزیم.»
اما افزایش سن خودرو به‌تنهایی دلیل کافی برای تغییر از 5W-30 به 5W-40 نیست.
اگر موتور به‌صورت طبیعی و بدون مشکل کار می‌کند، بهتر است همان گریدی استفاده شود که سازنده برای آن موتور تعیین کرده است.
البته در موتورهایی که استهلاک بالا، مصرف روغن یا مشکلات خاص دارند، ممکن است تعمیرکار بر اساس وضعیت موتور گرید متفاوتی را پیشنهاد کند؛ اما این موضوع باید بر اساس شرایط واقعی موتور بررسی شود، نه صرفاً سن خودرو.
5W-30 یا 5W-40 برای تابستان؟
یکی از باورهای رایج این است که:
تابستان = روغن غلیظ‌تر
اما این قانون کلی نیست.
5W-40 در دمای کاری گرانروی بالاتری از 5W-30 دارد، اما اینکه خودروی شما در تابستان باید 5W-40 استفاده کند یا 5W-30، به طراحی موتور و محدوده گریدهای مجاز توسط سازنده بستگی دارد.
پس صرفاً گرم بودن هوا دلیل کافی برای تغییر گرید روغن نیست.
برای موتور توربو 5W-30 بهتر است یا 5W-40؟
برای موتورهای توربوشارژ نمی‌توان فقط بر اساس عبارت توربو بین این دو روغن انتخاب کرد.
موتورهای توربو معمولاً به روغنی نیاز دارند که علاوه بر گرانروی مناسب، سطح عملکرد و تأییدیه‌های موردنیاز سازنده را نیز داشته باشد.
برای مثال، استانداردهای جدیدتر روغن موتور روی مواردی مانند محافظت در برابر LSPI، رسوبات دمای بالا و سایش زنجیر تایم الزامات مشخصی دارند.
بنابراین برای یک موتور توربو ممکن است 5W-30 انتخاب صحیح باشد و برای موتور توربوی دیگری 5W-40.
توربو بودن موتور به‌تنهایی جواب را مشخص نمی‌کند.
آیا می‌توان 5W-30 و 5W-40 را با هم مخلوط کرد؟
از نظر فنی، مخلوط شدن مقدار محدودی از روغن‌ها لزوماً به معنی خراب شدن فوری موتور نیست؛ اما این موضوع نباید به یک روش دائمی برای انتخاب روغن تبدیل شود.
اگر روغن موتور را تعویض می‌کنید، بهتر است از یک روغن با گرید و استاندارد موردنیاز خودرو استفاده کنید.
مهم‌تر از تفاوت 30 و 40، این است که روغن انتخاب‌شده مشخصات موردنیاز موتور را داشته باشد.
اگر قبلاً 5W-30 می‌ریختیم، می‌توانیم 5W-40 بریزیم؟
فقط در صورتی که 5W-40 برای موتور شما مجاز باشد.
مثلاً اگر دفترچه خودرو چند گرید مختلف را برای شرایط مختلف مجاز اعلام کرده باشد، می‌توان بر اساس همان محدوده انتخاب کرد.
اما اگر سازنده فقط 5W-30 را توصیه کرده باشد، بهتر است بدون دلیل سراغ 5W-40 نروید.
در واقع «هر دو روغن 5W هستند» به معنی قابل‌جایگزین بودن آنها نیست.
فقط به 5W-30 یا 5W-40 بودن روغن توجه نکنید
یکی از مهم‌ترین نکات در انتخاب روغن موتور این است که SAE تنها یکی از مشخصات روغن است.
مثلاً دو روغن 5W-30 می‌توانند از نظر سطح عملکرد و تأییدیه‌های موردنیاز خودرو با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
هنگام خرید بهتر است این موارد را بررسی کنید:
گرید SAE
استاندارد API
استاندارد ILSAC در صورت نیاز
تأییدیه خودروساز
نوع موتور
شرایط کاری خودرو
اصالت روغن
API نیز تأکید می‌کند که باید مشخصات روغن را با توصیه سازنده خودرو تطبیق داد.
بالاخره 5W-30 بخریم یا 5W-40؟
اگر بخواهیم خیلی ساده جواب بدهیم:
5W-30 انتخاب مناسبی است اگر:
سازنده خودرو آن را توصیه کرده باشد.
موتور برای گرانروی پایین‌تر در دمای کاری طراحی شده باشد.
مشخصات عملکردی روغن با نیاز خودرو مطابقت داشته باشد.
5W-40 انتخاب مناسبی است اگر:
در دفترچه خودرو مجاز باشد.
موتور برای این گرید طراحی شده باشد.
شرایط کاری یا مشخصات موتور استفاده از آن را توجیه کند.
استاندارد و تأییدیه‌های لازم را داشته باشد.
بنابراین 5W-40 را فقط به دلیل غلیظ‌تر بودن انتخاب نکنید و 5W-30 را هم فقط به دلیل رقیق‌تر بودن کنار نگذارید.
جمع‌بندی
تفاوت اصلی 5W-30 و 5W-40 در گرانروی آنها در دمای کاری موتور است. هر دو دارای گرید 5W هستند، اما 5W-40 در دمای کاری گرانروی بالاتری نسبت به 5W-30 دارد.
هیچ‌کدام را نمی‌توان به‌طور کلی «بهتر» معرفی کرد.
بهترین روغن برای خودرو، روغنی نیست که غلیظ‌تر، گران‌تر یا معروف‌تر باشد؛ روغنی است که دقیقاً با مشخصات موتور و توصیه سازنده مطابقت داشته باشد.
پس قبل از خرید، به جای اینکه فقط بپرسید «5W-30 بهتره یا 5W-40؟»، ابتدا دفترچه خودرو را بررسی کنید و گرید SAE، استاندارد API/ILSAC و تأییدیه‌های موردنیاز را در کنار هم در نظر بگیرید.